„Spotkanie ze źródłem archiwalnym”. Społeczność żydowska w źródle archiwalnym.

W dniu 1 lipca 2026 r., w siedzibie Biblioteki Uniwersyteckiej w Kielcach, odbyło się kolejne „Spotkanie ze źródłem archiwalnym”, o temacie przewodnim: Społeczność żydowska w źródle archiwalnym. Organizatorami spotkania były: Archiwum Państwowe w Kielcach oraz Instytut Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Otwarcia wydarzenia dokonali: Karolina Wicha, zastępca dyrektora Biblioteki Uniwersyteckiej w Kielcach, dr hab. prof. UJK Jacek Pielas, dyrektor Instytutu Historii UJK i dr Piotr Sławiński reprezentujący Archiwum Państwowe w Kielcach.

Jako pierwsza wystąpiła Ewa Krzyżanowska (studentka, Instytut Historii, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), która przedstawiła prezentację na temat „Perfidi Iudei” – obraz Żyda w średniowiecznych hagiografiach polskich. Referentka zwróciła uwagę między innymi na handel niewolnikami słowiańskimi w omawianej epoce.

Następnie Grażyna Szkonter reprezentująca Świętokrzyskie Stowarzyszenie „Rodzina Policyjna 1939 r.” w Kielcach przedstawiła literaturę i sztukę powstałą w czasach zagłady. Szczególnie przejmujące były fragmenty wierszy i pamiętników. Referentka zaprezentowała m.in. pamiętnik Dawida Rubinowicza z Bodzentyna.

Kolejne dwa wystąpienia dotyczyły ogólnopolskiego konkursu edukacyjnego „Nasi sąsiedzi – Żydzi”, skierowanego do uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Edyta Ślusarczyk (OEM „Świętokrzyski Sztetl” w Chmielniku) podsumowała XIV edycję konkursu. Anna Piras (Szkoła Podstawowa im. Kardynała S. Wyszyńskiego w Pierzchnicy), uczestniczka konkursu, przedstawiła  życie społeczności żydowskiej w Pierzchnicy wzbogacone zdjęciami przedstawiającymi miasteczko podczas II wojny światowej. Referentka zajęła III miejsce w XIV edycji konkursu „Nasi sąsiedzi – Żydzi”, w kategorii filmy, słuchowiska, wywiady.

Natomiast dr hab. prof. UJK Jerzy Gapys (Instytut Historii, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach) i ks. Tomasz Gocel (Archiwum Diecezji Kieleckiej) zaprezentowali „Pamiętnik proboszcza” ks. dr Romana Zelka (Warszawa-Kielce 2025). Referenci zwrócili uwagę na posługę duszpasterską, działalność społeczną oraz ekonomiczną, m.in. zachęcanie wiernych do zakładania spółdzielni rolniczych.

Dwa ostatnie wystąpienia dotyczyły 80. rocznicy pogromu w Kielcach. Łukasz Guldon (Archiwum Państwowe w Kielcach) zaprezentował wybrane archiwalia i audycje radiowe na temat pogromu Żydów w Kielcach w 1946 r. przechowywane w zasobie Archiwum Państwowego w Kielcach. Natomiast dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki (IPN delegatura Kielce) przedstawił najnowsze ustalenia dotyczące stanu bezpieczeństwa w Kielcach w przede dniu tragicznych wydarzeń oraz scharakteryzował służby mundurowe przebywające wówczas w mieście.